Telif hakkı sürelerinin dolmasıyla birlikte her yıl birçok kültürel eser kamu malı (public domain) statüsüne geçiyor. 2026 itibarıyla, 1930 yılında üretilmiş telifli eserler ABD’de serbest kullanım kapsamına alındı. Ses kayıtları için bu tarih 1925 olarak uygulanıyor.

Bu gelişme sayesinde kitaplar, filmler, çizgi karakterler ve müzik eserleri artık izin almadan kullanılabiliyor, yeniden düzenlenebiliyor ve farklı projelere uyarlanabiliyor.

Duke Üniversitesi kamu malı listesini yayınladı

Geçtiğimiz yıllarda olduğu gibi bu yıl da Duke Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kamu Malı Çalışmaları Merkezi, telif süresi sona eren en dikkat çekici eserleri bir araya getirdi. Listede edebiyattan sinemaya, animasyondan müziğe kadar birçok önemli yapım yer alıyor.

Kamu malına giren öne çıkan yapımlar

2026 itibarıyla telif kısıtlaması kalkmış olan bazı öne çıkan eserler şu şekilde sıralanıyor:

• William Faulkner – As I Lay Dying

• Agatha Christie – The Murder at the Vicarage

• Nancy Drew serisinin ilk dört kitabı (The Secret of the Old Clock ile başlayan)

• Fleischer Studios – Betty Boop

• Chic Young – Blondie çizgi roman serisi

• All Quiet on the Western Front (Lewis Milestone yönetmenliğindeki film)

• Animal Crackers (Marx Brothers’ın ikinci filmi)

• The Blue Angel (Marlene Dietrich’in başrolde olduğu yapım)

• Disney kısa filmi Fiddlin’ Around (Just Mickey)

• George ve Ira Gershwin’den I Got Rhythm ve Embraceable You

• Dream a Little Dream of Me

• Bessie Smith ve Louis Armstrong’un yer aldığı The St. Louis Blues kaydı

• Paul Whiteman Orchestra tarafından kaydedilen Fascinating Rhythm

Liste, bunlara ek olarak çok sayıda başka eser de içeriyor.

Hays Code öncesi sinema özgürlüğü dikkat çekiyor

1930 yılı, Hollywood’un Hays Code olarak bilinen ahlaki sansür kurallarını henüz katı şekilde uygulamadığı bir döneme denk geliyor. Filmlerin içerik sınırlarını belirleyen bu kurallar, 1930’da ortaya çıkmasına rağmen 1934 yılına kadar tam olarak yürürlüğe girmedi.

Bu nedenle dönemin filmlerinde, daha sonraki yıllarda yasaklanacak sahneler yer alabiliyordu. Örneğin 1930 yapımı Morocco filminde Marlene Dietrich’in smokin giydiği ve bir kadınla öpüştüğü sahneler bulunuyor. Bu tür sahneler, Hays Code sonrasında sinemadan tamamen çıkarıldı.

Betty Boop ve Pluto için telif detayı

Betty Boop karakterinin 1930 tarihli Dizzy Dishes adlı animasyondaki ilk versiyonu kamu malı kapsamına girdi. Ancak bu noktada önemli bir ayrıntı bulunuyor.

İlk Betty Boop tasarımı, günümüzde bilinen insansı formdan farklı olarak köpek özellikleri taşıyor. Telifsiz olan versiyon yalnızca bu ilk tasarımı kapsıyor.

Benzer bir durum Pluto karakteri için de geçerli. Disney’in sevilen karakteri Pluto’nun, 1930 yapımı The Picnic kısa filminde “Rover” adıyla görünen ilk hâli kamu malı statüsünde yer alıyor.

Oyun geliştiriciler için 1930 temalı etkinlik

1930 yapımı kamu malı eserleri temel alan projeler için “Gaming Like It’s 1930” adlı bir oyun geliştirme etkinliği de düzenleniyor. Etkinliğe dijital ya da fiziksel oyunlarla katılım sağlanabiliyor.

Katılım için geliştirilen oyunun, 1930 yılına ait bir kamu malı eseri içermesi gerekiyor. Başvurular ocak ayı sonuna kadar açık.