Yıllardır iklim değişikliğinin tek yönlü bir yolculuk olduğuna ve gezegenin giderek ısınacağına inandık. Ancak Kaliforniya Üniversitesi ve Bremen Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen çarpıcı bir çalışma, bu senaryonun tam tersine dönebileceğini ortaya koyuyor. Araştırmaya göre, Dünya'nın doğal termostatı aşırı ısınmaya karşı beklenmedik bir tepki vererek gezegeni dondurabilir.

Dünya, milyonlarca yıldır jeolojik süreçler sayesinde kendi sıcaklığını dengelemeyi başarmıştır. Karbondioksit (CO2) seviyeleri yükselip sıcaklıklar arttığında, yağışlar artar. Bu yağmurlar kayaları aşındırarak karbonu okyanuslara taşır. İşte tam bu noktada okyanusun mikroskobik işçileri olan planktonlar devreye girer.

Bu döngü normalde şu şekilde işler:

Planktonlar karbonu tüketir, büyür ve öldüklerinde okyanus tabanına çökerler.

Bu süreç atmosferdeki CO2'yi hapseder.

Azalan sera etkisiyle birlikte gezegen doğal olarak soğumaya başlar.

Ancak yeni modellemeler, ısınmanın çok yoğun ve uzun süreli olması durumunda bu "doğal termostatın" bozulacağını, daha doğrusu aşırı tepki vereceğini gösteriyor.

Araştırmacılar, bu durumu bir "matris hatası" veya sistemin aşırı yüklenmesi olarak tanımlıyor. Senaryoya göre, çok ısınan okyanuslarda oksijen seviyeleri düşer ve bu durum fosfor gibi besin maddelerinin aşırı salınımına yol açar.

Bu noktada planktonlar, iklim dostu olmaktan çıkıp kontrolsüz bir güce dönüşebilir:

Artan fosfor, fitoplanktonların aşırı çoğalmasına neden olur.

Kontrolsüzce çoğalan planktonlar, volkanların yaydığından çok daha hızlı bir şekilde atmosferden CO2 emer.

Atmosferdeki karbondioksit hızla tükendiğinde, sıcaklıklar çakılır ve Dünya, şiddetli bir buzul çağına girer.

Genellikle iklim değişikliğiyle mücadelede en büyük müttefikimiz olarak gördüğümüz planktonlar, bu senaryoda istemeden de olsa gezegenin donmasına neden olan bir "kötü adama" dönüşüyor. Okyanus tabanının karbonu yutma hızı, gezegenin ısınma hızını gölgede bırakarak bir buzullaşma sürecini tetikliyor.

NE ZAMAN GERÇEKLEŞECEK? 

Bu ürkütücü senaryonun en önemli detayı ise zamanlamada gizli. Bilim insanları, bu sürecin bir gecede gerçekleşmeyeceğini, söz konusu döngünün tamamlanmasının yüz binlerce yıl alabileceğini vurguluyor.

Yani kısa vadede insanlığı bekleyen tehlike değişmiş değil: Aşırı sıcak hava dalgaları, kuraklık, yükselen deniz seviyeleri ve şiddetli fırtınalar. Çalışma, doğanın eninde sonunda dengeyi bulacağını (hatta aşırı soğutarak bulacağını) gösterse de, bu "soğuk gelecek" muhtemelen insanlık sahneden çekildikten çok sonra yaşanacak.

www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş'ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.