08 Ocak 2026 10:08 |Son Güncelleme: 08 Ocak 2026 13:55

Demans vakalarının önümüzdeki on yıllarda hızla artması bekleniyor. Ancak bilim insanlarına göre bu kader değil. Son araştırmalar, hafızayı ve bilişsel sağlığı korumanın yolunun büyük ölçüde sofradan geçtiğini söylüyor. Üstelik bu “yeni” keşif, Anadolu mutfağının yüzyıllardır bildiği bir gerçeği yeniden hatırlatıyor.

Dünya genelinde demans vakalarının 2060 yılına kadar iki katına çıkması bekleniyor. Daha çarpıcı olan ise şu: Uzmanlara göre vakaların yaklaşık yüzde 40–45’i, yaşam tarzında yapılacak değişikliklerle önlenebilir. Son dönemde yayımlanan geniş kapsamlı klinik çalışmalar, beynin kaderinin yalnızca genetikle değil; ne yediğimiz, nasıl yediğimiz ve kiminle yediğimizle de yakından ilişkili olduğunu gösteriyor.

1 5

Bilim bugün bunu “bilişsel sağlığı destekleyen yaşam tarzı” olarak adlandırıyor. Anadolu ise bu bilgiyi yüzyıllardır sofra kültürü üzerinden uyguluyor.

**SOFRA, YALNIZCA KARIN DOYURMAK DEĞİL, HAFIZAYI KORUMAK
**Modern tıpta beyin sağlığını korumak için önerilen beslenme modeli MIND diyeti olarak biliniyor. Temelinde Akdeniz ve DASH diyetlerinin birleşimi olan bu yaklaşım; sebzeler, baklagiller, zeytinyağı, kuruyemişler ve meyveleri merkeze alıyor, işlenmiş gıdaları ve kırmızı eti sınırlıyor.

Bu tablo, Anadolu mutfağına yabancı değil.
Zeytinyağlılar, mercimek ve nohutla kurulan tencereler, mevsiminde toplanan otlar, cevizli salatalar ve fermente ürünler… Bugün bilimsel makalelerde “nöroprotektif beslenme” diye tarif edilen şey, Anadolu’da uzun ömrün sessiz eşlikçisiydi.

2 5

Araştırmalar, özellikle işlenmiş etlerin bilişsel gerilemeyi hızlandırabileceğini; buna karşılık bakliyat ve kuruyemişlerin demans riskini azaltabileceğini ortaya koyuyor. Kısacası mesele yalnızca ne yediğimiz değil, neyi neyle değiştirdiğimiz.

**YALNIZ YEMEK, YALNIZ HAFIZA
**Demans riskini artıran en güçlü faktörlerden biri de yalnızlık. Son çalışmalar, sosyal bağları güçlü olan bireylerde bilişsel gerilemenin daha yavaş seyrettiğini gösteriyor.