Google’ın büyük dil modeli Gemini 3.0 Pro, yapay zekanın yalnızca güncel verilerle değil, tarihsel belgelerle de anlamlı sonuçlar üretebileceğini gösteren dikkat çekici bir başarıya imza attı. Model, 1493’te basılan ve erken modern dönemin en önemli eserlerinden biri kabul edilen Nürnberg Kroniği’ndeki, yüzyıllardır anlamlandırılamayan el yazısı notlarını çözdü.

Araştırmacılar, eserin yüksek çözünürlüklü görsellerini Gemini 3.0 Pro’ya yükleyerek hem basılı metni hem de kenar notlarını yorumlamasını istedi. Yapay zeka, bu notların rastgele işaretler olmadığını; İncil’deki farklı kronoloji sistemleri arasında yapılan hesaplamalara dayandığını tespit etti.

Özellikle Septuaginta ve İbranice İncil geleneklerinin kullandığı farklı Anno Mundi zaman sistemlerinin uzlaştırılmaya çalışıldığı ortaya çıktı. Gemini, Latince kısaltmaları ve Roma rakamlarını çözümleyerek notların İbrahim’in doğum yılına dair teolojik hesaplamalar içerdiğini belirledi.

Küçük sayısal hatalar olsa da ortaya konan yorum, tarihsel ve akademik yaklaşımlarla büyük ölçüde örtüşüyor. Bu gelişme, yapay zekanın yalnızca metin üretme veya görsel tanıma değil; tarih, teoloji ve kronoloji gibi alanlarda bağlamsal akıl yürütme yapabildiğini göstermesi açısından önemli.

Öte yandan Nürnberg Kroniği, 1493 yılında Almanya’nın Nürnberg kentinde basılan ve dünyanın yaratılışından 15. yüzyılın sonlarına kadar uzanan tarihi anlatan resimli bir dünya tarihi olarak biliniyor. Latince adı Liber Chronicarum olan eser; İncil anlatıları, Antik ve Ortaçağ tarihi, soy ağaçları, hükümdar portreleri ve şehir tasvirlerini bir araya getiriyor.

Yaklaşık 1.800 ahşap baskı illüstrasyon içermesiyle erken modern dönemin en önemli ve en görkemli basılı kitaplarından biri kabul ediliyor ve Ortaçağ insanının dünyayı, zamanı ve tarihi nasıl algıladığını görsel ve metinsel olarak yansıtıyor.