Günlük hayatta metroda birisi size çarptığında, bir arkadaşınız sözünüzü kestiğinde hatta birine soru sormadan önce bile "özür dilerim" mi diyorsunuz? Modern toplumda nezaket sanılan bu durum, aslında çocuklukta beynimize işlenen bir "duygusal programlama" sonucu oluşuyor olabilir. Psikologlar, her şeye özür dileme alışkanlığının ardındaki gizli çocukluk travmalarına dikkat çekti. 

ÇOCUKLUKTAKİ ÖZÜR DİLEME KOMUTU BEYNİ YÖNETİYOR 

Gelişim uzmanları, özellikle 4-5 yaş öncesindeki çocukların henüz beynin "yürütücü işlevleri" tam gelişmeden otomatik olarak özür dilemeye zorlanmasının tehlikesine işaret ediyor. Yapılan araştırmalar, ebeveynlerin %96’sının çocuklarının kasten yapılan hatalarda, %88’inin ise kazalarda bile "pardon" demesini şart koştuğunu gösteriyor. Ancak uzmanlara göre, samimi bir pişmanlık hissetmeden, sadece sosyal beklentiyi karşılamak için söylenen bu kelimeler, çocuklarda bir süre sonra bir "savunma refleksi" ve "dilsel tik" haline geliyor.

OTOMATİK ÖZÜRLERİN ARKASINDAKİ NEDENLER 

Psikolog Dr. Lindsay C. Gibson’ın çalışmalarına göre, yetişkinlikte her şey için özür dileme eğilimi, şu altı çocukluk deneyiminden kaynaklanıyor olabilir:

1-"Uyumlu Çocuk" Rolü
Sorun çıkarmadığı için övülen çocuklar, ihtiyaçlarını dile getirmenin başkalarını rahatsız ettiğine inanarak büyür.

2- Hassasiyetin Eleştirilmesi: 
Duyguları "aşırı" bulunan çocuklar, üzgün veya öfkeli oldukları için özür dilemeye başlar.

3- Öngörülemeyen Ebeveyn: 
Ebeveyninin tepkilerini kestiremeyen çocuk, gerilimi düşürmek için "pardon" kelimesini kalkan olarak kullanır.

4- İhlal Edilen Sınırlar: 
Kişisel sınırlarına saygı duyulmayan çocuklar, başkalarının isteklerini kendi haklarından önde tutar.

5- Ebeveynleşme: 
Erken yaşta kardeşinin veya ebeveyninin sorumluluğunu alan çocuklar, hayat boyu "her şeyi onarma" yükümlülüğü hisseder.

6- Sürekli Eleştiri: 
"İyiliğin için" denilerek yapılan sürekli eleştiriler, kişide her zaman "hatalıyım" algısı yaratır.

REFLEKSİ BU ŞEKİLDE DÖNÜŞTÜREBİLİRSİNİZ

Uzmanlar, bu durumun bir nezaket göstergesi değil, bir öz güven sorunu olduğunu vurguladı. Bu döngüden çıkmak için ilk adım hangi anlarda gereksiz yere özür dilediğimizi fark etmek. İkinci adım ise "özür" kelimesini "teşekkür" ile değiştirmek. 

www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş'ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.