Bilim dünyası, okyanusların en meşhur antik sakinlerinden olan ammonitlerin kaderiyle ilgili şaşırtıcı bir gerçekle karşı karşıya. Yıllardır dinozorlarla aynı anda, dev bir göktaşı çarpması sonucu yok oldukları düşünülen bu kabuklu yumuşakçaların, aslında büyük felaketten sağ çıkmayı başardığı ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, ammonitlerin felaket sonrası boşalan okyanuslarda yeni bir imparatorluk kurmaya çok yaklaştığını ancak gizemli bir sebeple son anda tarih sahnesinden silindiğini kanıtladı.

Peki, yüz milyonlarca yıl boyunca okyanuslara hükmeden bu canlılar, en büyük felaketi atlatıp neden hemen sonrasında yok oldu?

Polonya Bilimler Akademisi’nden Profesör Marcin Machalski ve ekibinin Danimarka’daki Stevns Klint bölgesinde yaptığı incelemeler, şaşırtıcı bir gerçeği ortaya çıkardı. Kireçtaşı tabakaları arasında bulunan ammonit fosilleri, bu canlıların dinozorların yok olduğu meşhur "K-Pg" sınırından sonra da en az 200 bin yıl boyunca okyanuslarda yüzmeye devam ettiğini gösteriyor.

Daha önce bu tür bulgular, "eski fosillerin yanlışlıkla yeni tabakalara karışması" olarak geçiştiriliyordu. Ancak bu kez durum farklı. İncelenen örneklerin neredeyse tamamı, kabuklarının bütün halde o dönemin taşları içine gömüldüğünü kanıtlayan izler taşıyor. Hatta bazı türlerin, felaket sonrasında yaşam alanlarını daha da genişlettiği görülüyor.

Neden nautiluslar kaldı da ammonitler bitti?

Ammonitlerin yok oluşuyla ilgili en büyük soru işareti, akrabaları olan nautilusların hala aramızda olması. Her iki grup da benzer yaşam tarzlarına sahipti. Göktaşı çarpmasının ardından okyanusların asitlendiği ve kalsiyum kabuklu canlıların yok olduğu biliniyor. Fakat araştırmalar, okyanus kimyasının normale dönmesinden on binlerce yıl sonra bile ammonitlerin hala hayatta olduğunu kanıtlıyor. Bu da "asitlenme yüzünden öldüler" tezini büyük ölçüde çürütüyor.

Araştırmacılar, ammonitlerin durumunu bilim literatüründe "Dead Clade Walking" (Yürüyen Ölü Grup) olarak tanımlanan bir fenomenle açıklıyor. Bu terim, büyük bir tehdidi atlatmayı başaran ancak aldığı hasar nedeniyle zayıf düşüp kısa süre sonra teslim olan canlı grupları için kullanılıyor. Ammonitler de okyanusların yeni hakimi olmaya adayken, muhtemelen ekosistemdeki besin zincirinin kırılması veya henüz keşfedilemeyen bir çevresel değişim yüzünden "yüzen ölüler" haline geldi.

340 milyon yıl boyunca üç büyük kitlesel yok oluştan sağ çıkan bir türün, okyanuslar tam da onlara kalmışken neden tamamen tükendiği hala tam olarak çözülebilmiş değil. Ancak kesin olan bir şey var: Ammonitler sanıldığı gibi bir patlamayla değil, sessiz ve gizemli bir vedayla aramızdan ayrıldı.