İnsanlığın Ay ve Mars gibi uzak hedeflere koloni kurma hayali, cevap bekleyen pek çok biyolojik soruyu da beraberinde getiriyor. Bu soruların en başında ise yerçekimsiz ortamın ve radyasyonun üreme sağlığı üzerindeki etkileri geliyor. Çin Bilimler Akademisi CAS tarafından yürütülen son deney, bu belirsizliği ortadan kaldırmaya yönelik dev bir adım olarak kayıtlara geçti. Shenzhou-21 uzay aracıyla yörüngeye gönderilen ve iki hafta boyunca mikroyerçekimi altında yaşayan bir fare, dünyaya döndükten sonra dokuz sağlıklı yavru dünyaya getirdi.

Uzay ajansları insan astronotları nasıl titizlikle seçiyorsa, CAS da bu görev için fareleri benzer bir süreçten geçirdi. Göreve dahil edilen dört fare, denge testlerinden geçmekle kalmadı, hareket tutmasına karşı dirençleri ve engeller karşısındaki kararlılıkları ölçülerek seçildi. Uzay istasyonunda kaldıkları süre boyunca oldukça hareketli görünen farelerin tüy ve atıklarının yerçekimsiz ortamda çevreye yayılmaması için hava akımı kullanan özel kafesler tasarlandı.

Uzayda yemek krizi bile onları durduramadı

Görev sırasında beklenmedik bir tehlike de yaşandı. Uzay çöplerinin neden olduğu riskler yüzünden farelerin dönüşü planlanandan biraz gecikince, stoklardaki yiyecekler tükenmeye başladı. Bilim insanları bu sorunu çözmek için taykonotların soya sütü stoklarını farelere takviye olarak verdi. Bu stresli sürece rağmen yeryüzüne dönen "astronot" farenin sağlıklı bir doğum yapması, kısa süreli uzay yolculuklarının memelilerde üreme yeteneğini kalıcı olarak bozmadığını kanıtladı. Uzmanlara göre, bir farenin hayat döngüsü dikkate alındığında, geçirdikleri iki hafta bir insanın uzayda bir yıldan fazla kalmasına denk geliyor.

Gelecekteki koloniler için umut verici sonuçlar

Farelerden doğan yavruların bir kısmı doğal nedenlerle hayatını kaybetse de geri kalanların sağlıklı bir şekilde gelişmesi bilim dünyasını heyecanlandırıyor. Deneyi yürüten Profesör Wang Hongmei, bu çalışmanın uzay ortamının memelilerin erken gelişim evrelerini nasıl etkilediğini anlamak adına paha biçilemez veriler sunduğunu belirtiyor. Her ne kadar bu fareler en tehlikeli radyasyon kuşaklarını geçmemiş olsa da başarılı doğum, biyolojik sınırların uzay seyahatlerine sanılandan daha uyumlu olabileceğini gösteriyor.

Gökleri izlemek, Ay'a ulaşmak ve bulutları kovalamak gibi anlamlar taşıyan isimler verilen bu farelerin hikayesi, bilim dünyasında şimdiden yeni tartışmaları başlattı. Araştırmacılar, şimdi bu "uzay bebeklerinin" büyüme süreçlerini izleyerek yolculuğun kalıcı bir etkisi olup olmadığını gözlemlemeye devam ediyor.