MEHMET KAYA

Türkiye, gençlere yönelik son yılların en iddialı “istihdam” programlarından birini açıkladı. Üç yıl için 445 milyar TL, bugünkü kurdan yaklaşık 10.4 milyar dolarlık bir program. Doğrudan istihdama yönelik olanlar yanında, yönlendirme, rehberlik ve staj gibi istihdama dönüşecek yönleri de var. 3 yıl için 3 milyon genç hedefleniyor. Türkiye’nin Kasım 2025 itibariyle işsiz sayısının 3 milyon 98 bin kişi olduğunu düşündüğümüzde işin rengi değişiyor. Gelecek dönemde, Türkiye’nin işsizlik oranı “tarihi düşük” seviyelere gelebilir. Elbette bunun siyasi söylem için çok kullanışlı bir ortam doğuracağı kesin. Hatta gelecekte “bizim dönemimizde…” diye başlayan cümlelerin altyapısı dahi oluşabilir.

Türkiye’de genç işsizliği sorunu, ne eğitimde ne de istihdamda (NEET) sorunu ve genel olarak da geniş tanımlı işsizlik, yani iş aramayan kişiler sorunu var. 15+ nüfus 66.6 milyon kişi, işgücü ise 33.8 milyon kişi… Yani bu “iş aramayan kitle” biraz kıpırdansa uzunca süredir yüzde 8’lerde seyreden işsizlik oranı tepe-taklak olacak.

Türkiye’de 15-24 yaş arasındaki (istatistiki olarak genç sınıflaması) kişi sayısı 11.5 milyon. Genç işsizlik oranı Kasım ayı itibariyle yüzde 15,4. İşsiz sayısı ise sadece 793 bin kişi. Sadece İşe İlk Adım 18-24 yaş grubunda üç yılda 750 bin genci hedefliyor. Sadece burada sağlanacak bir başarı, genç işsizlik oranını çok aşağı çekecek.

Peki neden önemli? 

İşgücü, istihdam, işsizlik verileri hepi-topu 35 milyon kişiye sıkışmış durumdayken, toplam işsiz sayısı kadar kişiyi hedefleyen, toplam işgücünün yüzde 10’u dolayındaki bir kitleyi oluşturan 3 milyon gence bir aktif işgücü programının sonuçları önem taşıyor. İlk etapta, üç yıla dağılmış bir program olduğunu hatırlatarak, özellikle yakın zamanda etkili olması beklenen “işe ilk adım” programı uygulandığında iki kanaldan etki görülecek. Birincisi, program doğrudan ilk kez çalışacakları hedefliyor. Yani şimdiye kadar “işgücüne dahil olmayan” veya “işgücüne katılsa da hiç iş aramamış olması” olası bir grupta değişiklik olacak. İşsizlik oranını katılımcı sayısına göre bir miktar aşağıya çekmesi mümkün. İşgücü sayısını da yükseltecekler. Diğer yandan eğer bu kişiler uzun süre çalışmazlarsa bu kez işsiz sayısını artıracaklar. Bu programın etkilerini iki ay sonra görmeye başlayacağız. İlk verilerden itibaren “farkların farkını” alarak analize ihtiyaç var.