Şanghay Üniversitesinde Afrika-Çin ilişkileri üzerine araştırmalar yapan Dr. Hasan Aydın, Çin'in Afrika’daki artan ekonomik ve ticari varlığının, kıta üzerindeki uluslararası rekabeti ve diğer aktörlerin Afrika politikalarını dönüştürmeye başladığını belirtti.

Dr. Aydın, Çin ile Afrika ülkeleri arasındaki ekonomik ilişkileri AA muhabirine değerlendirdi.

Ticaretin yapısının ve hacmindeki artışın Çin-Afrika ilişkilerinin temel dinamiklerini ortaya koyduğunu söyleyen Aydın, bu hacmin 2000’li yılların başında yaklaşık 10 milyar dolar seviyesinde olduğunu kaydetti.

Hasan Aydın, "2008’de Çin ile Afrika ülkeleri arasındaki toplam ticaret hacmi tarihte ilk kez 100 milyar doları aştı." dedi.

Çin’in Afrika ile ticaretinde 2009'da ABD’yi geride bıraktığını belirten Aydın, artık Afrika’nın en büyük ticaret ortağı konumuna gelen Çin'in, bugüne kadar bunu koruduğunu söyledi.

- Çin-Afrika ticaretinde hızlı yükseliş

Dr. Aydın, 2013’te ticaret hacminin yeniden ikiye katlandığını ifade ederek "200 milyar doların üzerine çıktı. Takip eden yıllarda zaman zaman dalgalanmalar olsa da genel artış eğilimi sürdü.” diye konuştu.

Bu rakamın 2024'te 295 milyar dolar olduğunu belirten Aydın, rakamların Çin’i Afrika ile ticarette diğer aktörlerden belirgin biçimde ayırdığına işaret ederek “2024’te Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan yaklaşık 100 milyar dolar, ABD 72 milyar dolar, Türkiye ise 40 milyar dolar civarında bir ticaret hacmine sahipti.” ifadelerini kullandı.

Aydın, bütün olarak Afrika'yla 350 milyar dolardan fazla ticaret hacmine sahip Avrupa Birliği (AB) hariç tutulduğunda, tablonun daha net görüldüğünün altını çizerek "Çin, devletler nezdinde en yakın rakibine neredeyse üç kat fark atmış durumda.” değerlendirmesini yaptı.

Ticaretin yalnızca hacimle değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Hasan Aydın, şöyle devam etti:

“Çin’in Afrika ile ticareti aynı zamanda oldukça çeşitlenmiş durumda. Diğer ülkeler genellikle enerji, tarım veya doğal kaynaklar gibi sınırlı sektörlere odaklanırken, Çin neredeyse tüm Afrika ülkeleriyle daha geniş ve sürekli artan bir ticaret yürütüyor.”

- Ticaret dengesi Çin lehine

Hasan Aydın, 2024 ithalat ve ihracat verilerine göre 295 milyar dolarlık ticaret hacminin 117 milyar dolarının Çin’in Afrika’dan yaptığı ithalattan, 178 milyar dolarının ise Afrika’ya yaptığı ihracattan oluştuğuna dikkati çekerek "Bu da Çin lehine 60 milyar doları aşan bir ticaret fazlası anlamına geliyor.” dedi.

Çin’in Afrika’dan ithalatında doğal kaynak zengini ülkelerin öne çıktığını anlatan Aydın, bu hususta Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Angola, Güney Afrika, Gine ve Zambiya gibi ülkelerin ön plana çıktığını aktardı.

Aydın, Afrika ülkelerinin "Çin’in iki temel ihtiyacı olan doğal kaynaklar ve ürünlerini satabileceği pazarların" her ikisini de barındırdığını söyledi.

Çin'in Afrika ülkelerine ağırlıklı olarak makine, elektronik ürünler, taşıtlar, tekstil ve çelik gibi daha işlenmiş ve katma değeri yüksek ürünler sattığını belirten Dr. Aydın, bunun ticaret dengesine yansıdığına işaret ederek “Ham kaynak ithalatına karşılık daha katma değerli ürünlerin ihraç edilmesi, ticaret fazlasının Çin lehine sonuçlanmasına katkı sağlıyor.” değerlendirmesini yaptı.