Normal şartlarda Amazonlarda uzun süreli kuraklıklar nadir görülen doğa olaylarıyken, araştırmacılar bu durumun "yeni normal" haline geleceği konusunda uyarıyor.

Bu yüzyılın sonuna kadar Amazon bölgesinde yılın 150 günü aşırı kurak geçebilir. Öte yandan kuraklık dönemlerinde ağaç ölümlerinin yüzde 55 oranında arttığı gözlemlendi.

Hayatta kalan ağaçlar ise kuraklık süresince atmosferden karbon çekmeyi durduruyor. Bu durum 2015 ve 2023 yıllarındaki büyük kuraklıklarda acı bir şekilde tecrübe edildi.

HİPER-TROPİKAL İKLİMİN DETAYLARI

Hiper-tropikal iklim, geleneksel tropikal iklimin nemli ve dengeli yapısının aksine, aşırı yüksek sıcaklıkların yanı sıra yılın büyük bir bölümüne yayılan şiddetli kuraklık dönemleriyle karakterize edilen ekstrem bir iklim tipidir. Bu yeni modelde, yağmur ormanlarının ihtiyaç duyduğu düzenli yağış döngüsü kırılmakta ve bölge, bir ormandan ziyade kurak bir savana yapısına yaklaşmaktadır.

Bilim insanlarının "hiper" önekiyle vurguladığı bu durum, ekosistemin artık kendi nemini üretemeyecek kadar ısınması ve ağaçların karbon hapsetmek yerine, kuruma ve yangınlar yoluyla atmosfere devasa miktarda karbon salması anlamına gelir. Bu değişim, sadece Amazonlar özelinde kalmayıp küresel hava akımlarını ve okyanus sirkülasyonlarını bozabilecek güçte bir enerji dengesizliği yaratmaktadır.

TÜM DÜNYA ETKİLENECEK

Amazonlar sadece Güney Amerika'nın değil, tüm gezegenin su döngüsünü ve yağış miktarını düzenliyor. Ormanların bozulması, dünyanın en uzak noktalarında bile düzensiz yağışlara ve sıcaklık artışına neden olacak "geri dönülemez" bir zincirleme reaksiyonu başlatabilir.

Bilim insanları, "Amazonların karbon emmeyi bırakıp karbon salmaya başlaması, küresel ısınmayı kontrol edilemez bir seviyeye taşıyabilir" diyerek uyarıda bulunuyor.