Nesiller arası çatışmanın portresi: Stalin'in iki yüzü
Stalin’in ölümünün üzerinden yetmiş yıldan fazla süre geçti; ancak doğup büyüdüğü Gürcistan’ın Gori kentinde mirası hâlâ tartışılıyor. Kültür dergisi Aeon’da yayımlanan yazı, bu bölünmüş hafızayı, Danimarkalı yönetmen Benjamin Kodboel’in belgeseli İyi Geceler Bay Stalin(*) üzerinden ele alıyor.
Belgesel, Gori’deki Joseph Stalin algısını iki kadın karakter üzerinden kuruyor. Yaşlı bir kadın olan Nasi, Stalin’i Nazileri yenmiş güçlü bir lider olarak görürken; genç ve entelektüel Zhana onu milyonlarca insanın ölümünden sorumlu bir diktatör olarak değerlendiriyor. İkisi yakın arkadaş olmasına rağmen, Stalin’e bakışları uzlaşmaz biçimde ayrışıyor.
KİŞİSEL KAYIPLAR, SİYASAL HAFIZA
Aeon yazısına göre film, bu karşıtlığı yalnızca ideolojik bir tartışma olarak sunmuyor.
Zhana’nın babası, 2008’de Rusya’nın Gori’yi işgali sırasında kalp krizi geçirerek hayatını kaybetmiş durumda. Nasi ise hem Sovyet coğrafyasında Stalin heykellerinin devrilmesine hem de İkinci Dünya Savaşı’nda babasını kaybetmiş olmanın yasına tutunuyor. İki kadının acıları, benzer kayıplardan nasıl tamamen farklı tarihsel ve siyasal inançlar doğabildiğini gösteriyor.
NESİLLER ARASI ÇATIŞMANIN PORTRESİ
Belgesel, Gori’yi yalnızca Stalin’in doğduğu şehir olarak değil; Sovyet geçmişinin hâlâ günlük hayatı, duyguları ve kimlikleri şekillendirdiği bir mekân olarak resmediyor. Aeon’a göre film, Sovyet döneminin mirasının nasıl nesiller boyunca aktarıldığını ve neden hâlâ çözülememiş bir mesele olduğunu incelikli bir dille ortaya koyuyor.
AEON’UN VURGUSU
Yazı, İyi Geceler Bay Stalin’i, “iki farklı Stalin anlatısının” aynı şehirde, hatta aynı dostluk içinde nasıl yan yana var olabildiğini gösteren çarpıcı bir belgesel olarak tanımlıyor. Stalin figürü, bu anlatıda tek bir tarihsel kişilikten ziyade, bölünmüş bir kolektif hafızanın simgesi hâline geliyor.
"İyi Geceler Bay Stalin", Danimarkalı yönetmen Benjamin Kodboel imzalı, yaklaşık 20 dakikalık kısa bir belgesel. Film, Joseph Stalin’in doğduğu Gürcistan’ın Gori kentinde, Stalin mirası etrafında şekillenen kuşaklar arası hafıza çatışmasını ele alıyor. Belgesel, dijital platform MUBI’nin kataloğunda yer alıyor (erişim bölgeye göre değişebiliyor) ve Fransa’daki Poitiers Film Festivali başta olmak üzere çeşitli uluslararası belgesel festivallerinde gösterildi.
Odatv.com