Akıllı peluşlar, konuşan bebekler ve sohbet eden robotlar artık oyunu kendileri kuruyor. Çocuk, bir oyuncağa ses vermek, ona karakter kazandırmak zorunda kalmıyor. Çünkü oyuncak zaten konuşuyor, cevap veriyor, yönlendiriyor. Uzmanlara göre bu durum, oyunu yaratıcı bir eylem olmaktan çıkarıp hazır içerik tüketimine dönüştürüyor. Bu dönüşümün simgelerinden biri de Barbie üreticisi Mattel’in OpenAI ile yaptığı anlaşma. Yakında çocukların, bebekleri aracılığıyla ChatGPT benzeri sistemlerle konuşması bekleniyor.

HAYAL GÜCÜ NEDEN GÖRÜNMEZ KAYIP

Dikkat dağınıklığı konuşuluyor, ekran bağımlılığı tartışılıyor ama hayal gücünün körelmesi çoğu zaman fark edilmiyor. Oysa araştırmalar, yaratıcı düşüncenin 1990’lardan bu yana gerilediğini gösteriyor.
El Pais'in haberine göre sebep net: Sürekli görsel-işitsel uyarana maruz kalan zihin, boşluk üretmeyi unutuyor. Boşluk olmayınca hayal de olmuyor. Eskiden bir sokak tebeşiriyle şehirler kuran çocuk, bugün her şeyi ekranda görüyor. Gördükçe, daha az hayal ediyor.

MAHREMİYET VE DUYGU TAKİBİ

Akıllı oyuncaklar yalnızca oyun arkadaşı değil; aynı zamanda veri toplayıcı. Çocuğun soruları, korkuları, tepkileri ve duyguları kaydedilebiliyor. Hukukçulara göre asıl risk yapay zekâ değil, bu verilerin çocuklar üzerinden profil üretimine dönüşmesi. Bugün duygular ölçülüyor, yarın düşünceler ölçülebilir.

DİKKAT, HAFIZA VE EMPATİ

Nöropsikologlar, hızlı tepki veren oyuncakların çocukların odaklanma süresini kısalttığını, hafızayı ve dil gelişimini zayıflattığını söylüyor. Daha derin bir sorun ise empati: Başkasının acısını hayal edemeyen çocuk, ahlaki karar vermekte de zorlanıyor. Hayal gücü sadece oyun değil, insani bağ kurmanın temeli.

ÇÖZÜM NE

Uzmanlar teknolojiyi bütünüyle reddetmiyor. Mesajları açık: Yapay zekâ bir fikri başlatabilir ama oyunu çocuk tamamlamalı. Akıllı oyuncaklar yalnız bırakılmamalı. Ve çocukların hâlâ sıkılmaya, sessizliğe ve hayal kurmaya ihtiyacı var.

Odatv.com