Reel sektörde 2025, konkordato ve iflaslar yılı olarak kayda geçti. Bankaların kredi musluklarını kesmesiyle borçlarını çevirmede zorlanan tekstil ve sanayi başta olmak üzere birçok alanda bozulan nakit akışına iç talepteki daralma eklenince iflas kaçınılmaz oldu.

BANKA MÜRAACATLARI ZİRVEDE

2025’te bankalar kar patlaması yaşadı. Karını yüzde 45 artıran sektörün 11 aylık net kazancı 842.8 milyar lira oldu. İş dünyası temsilcileri "Reel sektör ilerlemezse ülkede refah artmaz, enflasyon düşmez. Nitekim tekstil yok olmak üzere. Her gün konkordato ve iflas yaşanırken işleri tıkırında giden tek sektör bankacılık oldu. Banka kurmak için müracaatlar ise zirvede" ifadelerini kullandı.

BANKALAR REELDEN KISIP VATANDAŞIN CEBİNE DALDI

Karar'ın haberine göre, konkordato ve iflaslar zirve yaparken sektörün net kazancı bu dönemde 583.1 milyar liradan 842.8 milyar liraya ulaştı. Yüksek faiz ortamı, komisyon gelirleri ve sıcak para karlılığı destekleyen unsurlar olarak öne çıktı. Uzmanlar, bu tabloyu “Enflasyonla mücadele hikaye” olarak yorumladı.

İş dünyası temsilcileri, bankaların reel sektöre kaynakları kısıp daha kolay ve daha yüksek gelir elde edeceklerini bildikleri borçlu vatandaşlara yüksek faizlerle tüketici kredisi vermeyi tercih ettiklerini dile getirip kendilerinin de krediye ulaşımlarının imkansız hale sokulduğunu söyledi.

Bir ülkede toplumun her kesiminin kazanması gerektiğine vurgu yapan iş dünyası temsilcileri, "Bizim derdimiz birlikte kalkınmak ve her kesimin elini taşın altına koyabilmesi. Bankalar bize ihtiyaç duyduğumuz kredileri vermiyor. Verdiği zaman da çok yüksek faiz uyguluyor. Ama faaliyet dışı her işlemden milyarlarca lira para topluyorlar. Oysa reel sektör ilerlemezse ülkede refah artmaz enflasyon düşmez ve birileri zenginliklerine zenginlik katarken birileri de gitgide küçülür. Nitekim tekstil yok olmak üzere. Her yeni güne bir konkordato ve iflas haberi ile uyanır olduk" siteminde bulundular.

DİĞER FAİZ DIŞI GELİR 512 MİLYAR LİRA

Bankaların en büyük aktif kalemi olan krediler ise 15,45 trilyon liradan 22,17 trilyon liraya yükselerek büyümedeki ana motor rolünü sürdürdü. Bankaların olası risklere karşı tampon mekanizması olan sermaye yeterlilik rasyosu yüzde 18’den yüzde 19’a, çekirdek sermaye yeterlilik rasyosu ise yüzde 14’ten yüzde 15’e yükseldi.

Diğer yandan, takipteki alacakların toplam nakdi kredilere oranı, Kasım 2024’teki yüzde 1,80 seviyesinden yüzde 2,43’e çıktı. Bu veri, kredi hacmindeki devasa büyümeye rağmen varlık kalitesinde sınırlı bir değişim yaşandığına işaret etti. Bankaların kar payı dışındaki diğer faiz dışı gelirlerinin toplamı da 11 aylık dönemde 512,3 milyar liraya ulaştı. Böylece hesap bakım ücret, EFT, hisse senedi alım satım komisyonu ve daha birçok kalemden toplanan gelirler karlılığa büyük katkı sağladı.

Uzmanlar bankaların müşterilerine verdiği her hizmetten yüksek ücret aldığını belirterek, “Telefon bankacılığı kalemi bankaların bu alanda elini güçlendirdi. Para gönderme, hisse senedi işlemleri gibi cep şubelerden yapılan her türlü işlemden para alıyorlar. Bu da faiz dışı gelirlerini astronomik seviyelere çıkarıyor” ifadelerini kullandılar.

Prof. Dr. Soner Gökten de banka karlarının müşterilerden toplanan "kırpıntılarla" elde edildiğini söyledi. Gökten, "Bu tablo bize ne anlatıyor? Reel kredi marjları regülasyon ve enflasyon altında boğulunca bankalar müşterinin her işleminden kırpıntı toplamaya başladı. EFT’den POS’a, kart ücretlerinden tahsislere kadar finansal sürtünme maliyeti rekor seviyede. Komisyon geliri oranlarının bu kadar şişmesi bankacılık modelinin deformasyonudur. Bugün Türkiye’de, kredi-mevduat marjı değil, müşteriden kesilen kesintiler kârlılık belirliyor. Ne zaman ki Net faiz geliri, Net ücret & komisyon gelirinden büyük olur, işte o zaman gerçek anlamda “bankacılık faaliyetinden söz edebiliriz. Aksi halde bankalar kredi vermeden de kazanıyor. Müşteri, finansman ekosisteminin kaynağına dönüşüyor. Vatandaş enflasyonla boğuşurken, bankacılık sistemi: Çevrim ücretleri, kart komisyonları, POS kesintileri, Tahsis & BSMV & KKDF yükleri vb. ile nominal kâr yazıyor" dedi.

Odatv.com