Dünyanın en büyük parlamento arşivi olan TBMM Kütüphanesi, 1916 yılında kuruldu ve tamamı 8 kilometre uzunluğunda 30 milyon belgeden oluşuyor. TBMM Kütüphanesi Başkanı Azmi Güler'in anlattıklarına göre TBMM Kütüphanesi, İstiklal Mahkemeleri'nin tutanaklarının Osmanlı Türkçesinden günümüz alfabesine çevrilmesi çalışmasını tamamladı.

Çok sayıda araştırmacıya ışık tutan belgeler 29 ciltte tamamlandı. Sanık beyanları, savunmalar ve iddianamelerden oluşan mahkeme evrakının tamamı da dijital ortama aktarıldı. İstiklal Mahkemesi evraklarının 2010'dan 2025'e kadar süren bir araştırmanın neticesinde toplandığını söyleyen Güler, "Aslında ‘Erken dönem Cumhuriyet tarihimizi yeniden yazdık’ diyebiliriz. Normalde olmadığını düşündüğümüz belgelere ulaştık. Mesela İskilipli Atıf Hoca’nın savunması ve sorgu tutanağı gibi belgeler bu çalışmayla gün yüzüne çıktı" dedi.

İSİM İSİM ARAMA YAPILABİLİYOR

Belgelerin toplam uzunluğunun 8 kilometreyi bulduğunu ifade eden Güler, parlamento arşivi olarak TBMM Kütüphanesi'nin emsallerinden farklı bir yerde durduğunu söyledi. Buradaki belgelerin çoğunluğunun Cumhuriyet'in kuruluş yıllarına ait olduğunu belirten Güler, dijital ortama aktarılan İstiklal Mahkemesi tutanaklarında kişilerin isimlerinin aratılabildiğini de vurgu yaptı.

ÖZEL GÜVENLİKLİ ALANDA SAKLANIYOR

Şu anda İstiklal Mahkemesi arşivlerinin özel güvenlikli bir alanda muhafaza edildiğinin bilgisini veren Güler, belgelerin iki kilometrekareden oluşan 11 arşivde saklandığını anlattı.

30 MİLYON BELGE ERİŞİME AÇILACAK

Güler, kütüphane koleksiyonunda yaklaşık 353 bin kitap, 65 bin cilde yakın dergi, 30 bin 553 cilt gazete, bin 67 harita, 118 yazma eser ve bin 552 nadir eser başta olmak üzere toplam 30 milyon belgenin yer aldığını kaydetti. Güler, 30 milyon belgenin de vatandaşın erişimine açılacağını kaydetti.

TÜM GAZETELER ARŞİVDE

Mikrofilm olarak bulunan gazetelerin kopyalanabilir PDF formatına dönüştürüldüğünü ve buradan yazıların kopyalanabildiğini söyleyen Güler, "Osmanlıca metinlerin de günümüz Türkçesine dönüştürülmesi için çalışıyoruz" dedi. Güler, Ekim 2025 tarihi itibarıyla 790 başlık dergi ve 91 ulusal gazeteyi yayınlandıkları günden itibaren günümüzdeki sayıya kadar okunabilecek formata dönüştürdüklerini söyledi. Şimdiye değin 5 milyon kişinin bu sisteme eriştiğini ifade etti.

Odatv.com