TRT’den O Ses’e: Yılbaşının değişen ekran haritası... Dizilerde polis olmak... Recep İvedik'in meşhur sahnesi RTÜK'e takıldı
Sina Koloğlu yazdı...
Yılbaşı gecesi O Ses Türkiye, ülkede televizyon izleniyor rakamına yaklaştı.
Total izleyicide İbo Show, yine bu izlenimi verdi. Reklam verenin önem verdiği şu meşhur 20 artı ABC1’de, 7 milyon civarında bir izleyici ile O Ses Türkiye birinci. En yakın yılbaşı programı İbo Show’u ise izleyen sayısı ortalaması 3 milyon kişi civarında. Diğer “yılbaşı programları” yüzde 3.5 civarlarından aşağı doğru gidiyordu liste. Yine Esra Erol ile Müge Anlı izlenmişti!
YILBAŞI GECESİ BİR EVDE OTURSALAR
Her yıl aynı şeyi yazarım. Bu haber kanallarındaki muhteşem tartışma programlarının muhteşem konukları, bir yılbaşında evlerinde sevdikleri ile beraber olsalar ne olur? Bir gün 'habercilik' yapmasalar olmaz mı?
SÜRPRİZ KANALLAR
Eğlence o kadar pahalı bir şey değil. Küçük kanallar bunu yapmış. Ev ahalisi toplandık. Şen şakrak şarkılar arıyoruz. Mesela 360’da vardı, 90’lar Yılbaşı; Jale, Ozan Orhon filan şarkılar söylüyordu. Bizim ev ahalisi pek bir mutlu oldu. TYT Türk mesela o nostaljik stüdyo atmosferinden bir demet sundu. Kanal B’de disko müzik yıllarına gittik. TRT Müzik bir türlü ev ahalisine göbek attıramadı. Cnbc-e'de Sting konseri. Şahsen doğru konser değildi. Yılbaşının havasına pek uymadı. Kilise atmosferinde muhteşem orkestra, çekim kayıt fevkalade ama havaya giremedik. Daha Sting şarkıları aradık galiba.
HER KANAL KENDİNE YONTTU
2025’i kim birinci bitirdi? Kanal D "Ben birinciyim" demiş. Total ve 20 artı ABC 1’de "Prime – Time"da en çok izlenen kanal olmuş. ATV "Ben 10 yıldır birinciyim zaten" demiş. Nerde? Tüm gün tüm kategorilerde birinci… Şimdi en bir birinci kim oluyor?
GEÇMİŞTEN YILBAŞI NOTLARI
1990’lar TRT açık ara liderdi. TRT eğlencenin adresiydi.
2000–2003 Kanal D, Show TV, ATV dönüşümlü liderlik aldı. Eğlence programı izlenme oranları çift hanelerdeydi.
2006–2012 Liderlik kanaldan çok formatlara geçti. ATV ve Kanal D öne çıktı.
2020 (Pandemi) TRT 1 ve Kanal D, son 15 yılın en yüksek toplam izleme sürelerini gördü.
______
En Çok İzlenen Yılbaşı Programları (Dönemsel)
• TRT Yılbaşı Özel (Zeki Müren, Muazzez Abacı, Behiye Aksoy) – 1990’lar
• İbo Show Yılbaşı Özel – 1994–2002
• Huysuz Virjin Yılbaşı – 1990’lar sonu
• Beyaz Show Yılbaşı – 2000’ler başı
• O Ses Türkiye / Şarkı yarışmaları – 2010’lardan bugüne ….
• Pandemi Yılbaşı Eğlenceleri – 2020
EKRANIN POLİSİ: BAŞARILI, YALNIZ, ALKOLİK
Amerikan gazetesi The New York Times, televizyon dizilerinde polis ve dedektif karakterlerinin neden, neredeyse her zaman alkolik, depresif ve yalnız olarak resmedildiğini mercek altına aldı. Gazeteye göre, ekrandaki polisler suçları çözerken son derece yetkin, özel hayatlarında ise neredeyse sürekli bir çöküş halinde. Gazetenin aktardığı örnekler, bu anlatının ne kadar yaygın olduğunu gösteriyor.
The Wire’daki Jimmy McNulty, uyuşturucu baronlarını yakalamak için kendi çocuklarını bile kullanan alkolik bir dedektif olarak anlatılıyor.
NYPD Blue’daki Andrew Sipowicz, boşanmış ve alkolle mücadele eden bir polis. Mare of Easttown’un başkahramanı Mare Sheehan ise oğlunun intiharıyla sarsılmış, uyuşturucu bağımlısı geliniyle torununun velayeti için mücadele eden bir anne ve polis.
DİZİLERİN POLİSLERİ: İŞLERİNİ İYİ YAPIYOR AMA ÖZEL HAYATLARI FELAKET
New York Times’a göre bu tablo yeni değil. On yıllardır dizilerde dedektifler işlerinde olağanüstü başarılı, ancak evliliklerini, arkadaşlıklarını ve özel hayatlarını yönetmekte başarısız kişiler olarak sunuluyor. Gazete, “Mesleki yeterlilik ile özel hayattaki beceriksizlik yan yana gidiyor” tespitini yapıyor.
TÜRK DİZİLERİNDE POLİS KARAKTERLERİ
Benzer durumlar bizde de var...
*Behzat Ç. – Behzat Ç.:
Birçok dosyayı sezgileriyle çözer. Ancak kızının ölümüyle birlikte, aile hayatı tamamen dağılır. Evliliği biter, alkol kullanımı artar. Dizi boyunca cinayetler kadar, kendi vicdanı ve öfkesiyle de mücadele eder; soruşturma ile kişisel çöküş paralel ilerler.
*Çukur – Emrah Amir (Alperen Duymaz)
Koçovalı ailesine karşı yürüttüğü operasyonlarda, son derece sert ve kuralcıdır. Hukukun dışına çıkmamakta ısrar eder, bu yüzden yeraltı dünyasıyla kişisel bağ kurmaz. Özel hayatı arka planda kalır; karakter daha çok devlet otoritesini temsil eden bir figür olarak anlatılır.
*Üç Kuruş – Efe (Ekin Koç)
Roman mahallesindeki seri cinayetleri soruştururken, çocukluk travmaları ve geçmiş hesaplaşmaları sık sık gündeme gelir. Babasıyla ilişkisi ve geçmişte yaşadığı kayıplar, soruşturma kararlarını etkiler. Polislik ile kişisel geçmiş arasındaki gerilim, dizinin ana damarlarından biridir.
*Masum – Yusuf (Ali Atay)
Bir cinayet soruşturması için gittiği kasabada, olayların kendi ailesine uzandığını fark eder. Soruşturma ilerledikçe, polis kimliği geri planda kalır; baba-oğul ilişkisi, suçluluk duygusu ve aile sırları ön plana çıkar. Dosya çözülürken karakterin ahlaki sınırları zorlanır.
Hırsız Polis – Komiser Çınar (Timuçin Esen)
Aksiyon ve aşk hikâyesiyle ilerleyen dizide, görevle duygular arasında kalan bir polis. Özellikle Mavi'yle (Özlem Düvencioğlu) ile olan ilişkisi, karakteri tanımlar.
Baş Komiser Nevzat
Eşini kaybetmesiyle sarsılan, alkolle mücadele eden bir polis. Kişisel travması soruşturmalara paralel ilerler. Ahmet Ümit’in unutulmaz kahramanı romanlarında. Uğur Yücel (Karanlıkta Koşanlar) ve Çetin Tekindor (Şeytan Ayrıntıda Gizlidir) ile ekranın unutulmazları olmuşlardır.
Adanalı – Yavuz Amir (Oktay Kaynarca)
Eski meslektaşıyla çatışmaları olan, mizah ve aksiyonun iç içe geçtiği bir amir figürü.
Yılan Hikâyesi – Komiser Memoli (Mehmet Ali Alabora)
90’ların unutulmaz polislerinden. Sert, atak ve popüler kültürde iz bırakan bir komiser profili.
AKLIMA TAKILANLAR
Eski Türkiye’de yoktu
Hande Fırat, gazeteciler siyasiler yerine vekalet yayınları yaptığını söyledi ortalık karıştı. Alınanlar oldu filan. Fırat, son programında "Lafım işini iyi yapan, ne bu taraftan, ne öteki taraftan gazetecilere değil” dedikten sonra, tarafların da artık ortadan kalkması gerektiğinin altını çizdi. Aslında tüm bu hikaye "Eski Türkiye" ekranında yoktu. O taraf, bu taraf vardı ama bir masanın etrafında konuşulurdu. Bu iş 2000’lerin ortalarından sonra keskinleşti. Hani yeni keşfedilmiş gibi sunuluyor da.
YELLENMEK DE SANSÜRLÜ
Ev ahalisi Recep İvedik 2’yi NOW’da izledi. O kadar çok kesildi ki, ilk defa izleyenin filmden bir şey anlamayacağını söyledi. Hatta yoga sahnesinde rahatlayan Recep İvedik karesi de bundan nasibini aldı. Ekranda yellenmenin biplendiği ilk sahne oldu.
Sina Koloğlu
Odatv.com