Der Spiegel’de yayımlanan analiz yazısında, Washington’un Venezuela hamlesi açık bir ifadeyle tanımlanıyor: Bu bir güvenlik operasyonu değil, ABD emperyalizminin geri dönüşü.

CARACAS’TA “ÖZENLE HAZIRLANMIŞ” BİR DARBE

Der Spiegel’in Rio de Janeiro muhabiri Jens Glüsing’e göre, Caracas yakınlarındaki askeri üsse yönelik saldırı dikkatle planlanmış, siyasi ve net askeri hedefleri olan bir operasyon. Nicolás Maduro ile eşinin ABD’ye götürülmesiyle seyreden bu hamle, Latin Amerika tarihinin en sert rejim değiştirme girişimlerinden biri sayılabilir.

TRUMP İÇİN “PANAMA 1989” ANI

Der Spiegel’e göre operasyon Manuel Noriega’nın devrildiği 1989 Panama işgaliyle benzerlikler taşıyor. 20 Aralık 1989’da başlayan operasyon sonucunda Panama lideri Manuel Noriega devrilmişti. Şimdi, Trump aynı yolu zorluyor.

Ancak Venezuela’nın karşılık vereceği ve ordu dışında paramiliter kolektiflerin varlığı göz ardı edilmemeli. ABD her an gerilla tipi bir direnişle karşı karşıya kalabilir.

Bir de Monroe Doktrini var, Trump’ın bu hamlesini meşrulaştırmak için öne sürdüğü argümanlardan biri.

Venezuela operasyonundan hemen sonra Senatör Lindsay Graham gündeme getirdi, bununla da kalmadı, İran’a gözdağı verdi:

“Kasabada yeni bir şerif var. Monroe doktrinini yerine getiriyor. İran’ın yerinde olsam camiye gidip dua ederdim”

Trump, operasyon sonrası düzenlediği basın konferansında 1823 tarihli Monroe Doktrini'ni işaret ederek “Monroe Doktrini çok önemli bir şey. Ama biz onu çok daha ileriye taşıdık. Şimdi buna Donroe Doktrini diyorlar” ifadelerini kullandı. (Monroe Doktrini adını ABD eski Başkanı James Monroe’dan alırken, Trump bunu kendi adına uyarlayarak Donroe Doktrini olarak anıyor)

ABD, 1989'un son günlerinde Panama'ya operasyon düzenlemiş, 3 Ocak 1990'da devlet başkanı Noriega'yı alıp götürmüştü

VENEZUELA’DA BELİRSİZLİK

Öte yandan, Batı basınında Maduro olmadan Bolivarcı Sosyalist Hükümet'in iktidarda kalıp kalmayacağı tartışılıyor.

Euronews’in aktardığı bilgilere göre Maduro'nun halefi olabilecek isimler arasında değerlendirilen Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez, Maduro’nun 2018’den bu yana yardımcısıydı ve Venezuela siyasetinde kritik bir figür olarak görülüyor.

Maduro’nun görevden ayrılması sonrası fiilen devlet başkanı olarak görev yapması da ihtimal dahilinde olabilir.

Ayrıca Maduro da selefi Hugo Chavez'in yardımcısıydı. Chavez'in ölümünün ardından 2010'ların başında ülkenin lideri olmuştu.

Bazı analizler, Maduro sonrası sosyalist yönetim içinde radikal veya sert politikaları sürdürme eğiliminde bir isim olarak Cabello’yu işaret ediyor.

Cabello’nun parti mekanizmaları ve güvenlik aygıtları üzerinde hakimiyeti olduğu yönünde iddialar var. Muhalifler ise onun, daha fazla otoriterleşmeye yol açabileceğini savunuyor.

Maduro sonrası süreçte başa geçebileceği düşünülen bir isim de Savunma Bakanı Vladimir Padrino Lopez. Padrino Lopez, videolu mesajında ülkesinin yabancı askeri varlığa karşı direneceğini söylemişti.

Peki nedir bu Monroe Doktrini:

Monroe Doktrini, ABD’nin kendisini uluslararası sistem içinde nasıl konumlandırdığını gösteren erken ve problemli bir güç ilanı olarak tanımlanabilir: 1823’te ilan edildiğinde, Avrupa’nın Amerika kıtalarına müdahalesini reddeden bir savunma refleksi gibi sunulsa da, özünde ABD’nin Batı Yarımküre üzerinde tek taraflı bir nüfuz iddiası anlamına geliyordu. Bu ne bir anlaşma, ne uluslararası hukuk normu ne de onaylanmış kolektif bir ilke… Bu yalnızca ABD’nin kendi çıkarlarını evrensel bir kural gibi formüle etmesi.

Bu nedenle Monroe Doktrini, daha ilk günden eşit egemenlik ilkesine aykırı bir mantık taşır. Avrupa devletlerine ‘müdahale etmeyin’ der, Latin Amerika ülkelerine herhangi bir söz hakkı tanımaz. Bu coğrafyaları üzerinde tasarruf edilen coğrafyalar olarak ele alır. Yani doktrin, sömürgeciliğe karşı olduğu iddiasını taşırken, aynı anda başka bir hiyerarşi kurar: Avrupa dışlanır, ABD merkez alınır, bölge ülkeleri ise pasif unsur haline gelir.

Zaman içinde bu çerçeve daha da sertleşti. 20. yüzyıl başında yapılan yorumlarla Monroe Doktrini, Avrupa müdahalesini engelleyen bir uyarı olmaktan çıkıp, ABD’nin Latin Amerika’da düzen kurma, istikrar sağlama ve önleyici müdahale gerekçesiyle hareket etmesinin ideolojik dayanağına dönüştü. Bu dönüşüm, doktrininin açıkça müdahaleci bir enstrümana evrildiğini gösterdi. ABD, Avrupa’nın yapmaması gerekeni gerekçe göstererek, bizzat kendisi yapmaya başladı.

Monroe Doktrini bugünkü Venezuela operasyonuna kadar zihinsel bir kalıntı olarak ABD dış politikasında yaşamaya devam ediyordu, hala hukuken geçerli değil. Bu zihniyet, ABD’nin bölge ülkelerinin egemenliğini koşullu kabul etmesine; kendi güvenlik, enerji veya jeopolitik çıkarlarını ise öncelikli ve tartışılmaz görmesine hizmet ediyor.

Dolayısıyla Monroe Doktrini’ni çağdaş dünyada meşru bir ilke olarak okumak mümkün değildir. Emperyalist güçlerin meşru olmayan hamlelerini meşrulaştırmak için kullandığı bir bahanedir.

Odatv.com