ABD'nin Venezuela'da eşi görülmemiş bir askerî operasyonla Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşini kaçırması, ülkede süren protestolar nedeniyle baskı altında olan Tahran'da alarm çanlarının çalmasına yol açtı.

2024'teki tartışmalı seçimlerle iktidarda kalan, ABD ve AB tarafından meşru devlet başkanı olarak tanınmayan Maduro, İran rejiminin en yakın müttefiklerinden biri.

ABD Başkanı Donald Trump bu operasyonla, Birleşmiş Milletler Antlaşmasını ve uluslararası hukuku hiçe sayarak hasım bir rejimi askerî yollardan devirebileceğini göstermiş ve diğer otoriter rejimlere açık bir uyarı mesajı göndermiş oldu.

İran Dışişleri Bakanlığından Pazartesi günü yapılan açıklamada "Bir ülkenin devlet başkanı ve eşi kaçırılmıştır. Bu hukuksuz bir eylemdir" denilerek Maduro'nun derhal serbest bırakılması talep edildi.

Cumartesi günü Caracas'tan kaçırılan Venezuela lideri Nicolas Maduro, ABD güvenlik güçleri eşliğinde Pazartesi günü New York'taki mahkeme binasına götürülürken.Fotoğraf: Kyle Mazza/Consolidated News Photos/picture alliance

Ortak düşmanın birleştirici gücü

İran ile Venezuela arasındaki ilişkiyi klasik dış politik ölçütlerle açıklayabilmek pek mümkün değil. Venezuela Karayipler'de, çoğunluğu Katolik bir ülke. İran ise Basra Körfezi'nde Müslüman bir ülke. İki ülke arasında kayda değer ticarî ilişkiler bulunmazken iki başkent arasında doğrudan uçuşlar bile yok.

İran ile Venezuela'yı birbirine bağlayan, daha ziyade ortak düşmanları ABD. Uluslararası yaptırımlara karşı direniş ve ABD'nin egemenliğindeki bir dünya düzeninde gösterdikleri hayatta kalma sanatı iki ülkeyi birbirine yaklaştırıyor. Siyasî sempati ve Amerikan karşıtı sloganlardan oluşan bağ, son 30 yılda petrol, finans, sanayi ve güvenlik alanındaki iş birliğinden oluşan karmaşık bir ağa dönüştü.

İran, Venezuela'da devrilen devlet başkanı Maduro'nun en yakın müttefikleri arasındaydı.Fotoğraf: Iranian Presidency/ZUMA Wire/IMAGO

Tahran'da ABD müdahalesi endişesi

Venezuela'daki siyasî gelişmeler İran açısından son derece hassas bir döneme denk geldi. Ülkede fahiş zamlara karşı protesto gösterileri bir haftayı aşkın bir süredir devam ediyor. Göstericiler toplumsal, ekonomik ve siyasî değişim talep ediyor. Rejim büyük bir baskı altında.